بهترین زمان مصرف قرص آهن چه زمانی است ؟


اگر شما فردی هستید که دچار کم خونی فقر آهن شده اید شاید یکی از سوالاتی که بارها در ذهن تان ایجاد شده این باشد که برای جذب بهتر آهن بهترین زمان مصرف قرص آهن چه زمانی در طول روز است ؟

کمبود آهن و کم خونی فقر آهن یکی از مهمترین کمبودهای تغذیه ای در زنان و دختران جوان و کودکان زیر ۳ سال است . علائم کمبود آهن به شکل ضعف و بی حالی ، بی قراری ، بی حوصلگی ، سرگیجه ، احساس مور مور شدن دست و پاها ، رنگ پریدگی صورت ، وزوز گوش ، کاهش قدرت یادگیری ، کاهش قدرت تمرکز و در موارد شدیدتر حتی ممکن است به صورت تپش قلب و مشکلات مشابه خودش را نشان دهد .

برای پیشگیری از کمبود آهن و کم خونی استفاده از منابع غذایی غنی از آهن می تواند بسیار موثر باشد . غذاهایی مثل جگر سیاه ، گوشت های احشایی مثل دل و قلوه ، گوشت های قرمز ، انواع گوشت طیور و آبریان ، زرده تخم مرغ ، حبوبات ، سبزیجات برگ سبز تیره هستند .

آهن موجود در منابع غذایی حیوانی از نوع آهن هم است و درصد جذب بالاتری نسبت به آهن گیاهی یا آهن غیر هم دارد و جذب آن تحت تاثیر عوامل افزایش دهنده یا کاهنده جذب آهن قرار نمی گیرد . اما برعکس آهن غیر هم که در غذاهای گیاهی وجود دارد ، درصد جذب پایینی دارد و خیلی می تواند تحت تاثیر عوامل کاهنده یا افزایش دهنده جذب آهن قرار بگیرد .

توجه داشته باشید که در فردی که دچار کم خونی فقر آهن شده مصرف منابع غذایی به تنهایی برای درمان کم خونی کافی نیست و حتما نیاز است که از مکمل های آهن برای درمان کم خونی استفاده شود .

بهترین زمان مصرف قرص آهن کی است ؟

در واقع بهترین زمان مصرف قرص آهن به صورت ناشتا و با معده خالی است چون در صورتی که معده پر باشد ، در حضور غذا جذب آهن کاهش می یابد . اما متاسفانه با خوردن قرص آهن در وضعیتی که معده خالی است خیلی از افراد دچار مشکلات گوارشی مثل تهوع ، شکم درد و …  می شوند .

بنابراین برای پیشگیری از عوارض گوارشی به اکثر افراد توصیه نمی کنیم با معده خالی مکمل آهن را استفاده کنند .

بهترین زمان مصرف مکمل آهن ۲ تا ۳ ساعت بعد از خوردن وعده اصلی غذاست که معده نه خیلی پر باشد نه خیلی خالی . که در این وضعیت نیمه پر بودن معده از عوارض گوارشی قرص آهن پیشگیری می کند .

قبل از خواب شب قرص آهن خود را میل کنید

از نظر من بهترین زمان مصرف قرص آهن شب هنگام و قبل از خوابیدن است . مثلا اگر شما ساعت ۷-۸ شب شامتان را میل می کنید و می خواهید ساعت ۱۱-۱۲ شب بخوابید می توانید قرص آهن تان را قبل از خواب با یک لیوان پر آب میل بفرمایید . البته به شرطی که تا ۲ ساعت قبلش از لبنیات استفاده نکرده باشید چون مصرف شیر و دوغ و ماست و سایر لبنیات می تواند جلوی جذب قرص آهن را بگیرند .

بهترین شیوه مصرف قرص آهن به صورت چند نوبت در روز است

مطالعات نشان داده است که افرادی که مکمل آهن خود را به صورت چند نوبت و چند دوز کوچکتر در طول روز دریافت می کنند خیلی سریعتر میزان آهن بدنشان نسبت به افرادی که در یک دوز مکمل آهن خود را دریافت می کنند افزایش می یابد .

مثلا اگر فردی قرار است که روزانه مثلا ۶۰ میلی گرم آهن مصرف کند ، بهتر است این میزان را در دو نوبت ( هر بار ۳۰ میلی گرم ) مثلا یکی را صبح و دوز بعدی را در شب دریافت کند . بنابراین طبق مطالعات این فرد نسبت به فردی که به یکباره در یک نوبت ۶۰ میلی گرم آهن را دریافت کرده جذب بهتری خواهد داشت و اثر بخشی مصرف مکمل برای او بیشتر خواهد بود .

البته در افرادی که ممکن با افزایش تعداد دفعات استفاده از قرص آهن مشکل داشته باشند مثل افرادی که مجبورند در طول روز چندین داروی مختلف استفاده کنند یا افرادی که ممکن است دچار فراموشی برای دریافت دوز دوم قرص آهن شوند توصیه می کنیم قرص آهن خود را در یک نوبت استفاده کنند .

چه زمانی باید نوع قرص آهن خود را تغییر دهیم ؟

همانطور که اشاره شد برخی از افراد با مصرف قرص آهن دچار عوارض گوارشی مثل یبوست ، حالت تهوع و دل درد و … می شوند . توصیه ای که برای این افراد دارم این است که در چنین مواردی شما باید نوع قرص آهن خود را تغییر دهید نه اینکه کلا از مصرف قرص آهن صرف نظر کنید .

حتی ممکن است زمانی که شما نوع مکمل خود را از یک برند به برند دیگری تغییر می دهید عوارض گوارشی شما از بین برود . بنابراین این مساله نباید موجب شود که شما قرص آهن خود را کنار بگذارید و دیگر استفاده نکنید .

اگر فردی هستید که با مصرف قرص آهن دچار یبوست می شوید و با تغییر نوع مکمل هم مشکل شما حل نمی شود می توانید با صلاحدید مشاور تغذیه یا پزشک تان در کنار قرص آهن از مکمل منیزیم نیز استفاده کنید .

آیا همه خانم ها نیاز است که از مکمل آهن استفاده کنند ؟

قطعا خیر – اگر هموگلوبین خانمی زیر ۱۲ و فرتین یا ذخیر آهن بدنش زیر ۵۰ باشد بهتر است از مکمل آهن استفاده کند .  البته بهتر است جهت پیشگیری از کم خونی همه خانم ها در دوران پریود از قرص آهن استفاده کنند .

تا چه زمانی باید از قرص آهن استفاده کنیم ؟

در درجه اول یادتان باشد اگر شما فردی هستید که کم خونی فقر آهن دارید هرگز و هرگز صرفا با رعایت رژیم غذایی نمی توانید کمبود آهن خود را جبران کنید و شما حتما باید از مکمل و قرص آهن برای جبران فقر آهن خود کمک بگیرید .

ضمنا فراموش نکنید شما باید حداقل تا ۳ ماه از مکمل آهن خود استفاده کنید تا به یک سطح مطلوبی از آهن یا ذخیره آهن در بدن که فرتین نام دارد برسید و کم خونی فقر آهن شما درمان شود .

اگر کم خونی شما با مصرف منظم آهن برطرف نشد باید از نظر کمبود اسید فولیک و کمبود ویتامین B12 هم بررسی شوید .

بهترین زمان مصرف قرص آهن در دوران بارداری

در دوران بارداری به خاطر نیازهای مادر باردار برای رشد جنین و جفت ، همچنین ۲ برابر شدن حجم خون نیاز به مصرف آهن نیز افزایش می یابد . تا حدی که زنان باردار ۲ برابر بیشتر از زمان قبل از بارداری ( روزانه حداقل ۲۷ میلی گرم ) به آهن نیاز دارند .

بنابراین توصیه می شود خانم های باردار از پایان ماه چهارم بارداری ( از پایان هفته شانزدهم ) تا ۳ ماه بعد از زایمان از قرص آهن استفاده کنند تا از عوارض ناشی از کم خونی مادر که می تواند هم برای سلامت خود مادر و هم جنین خطرناک باشد مانند زایمان زودرس و رشد ناکافی جنین و … پیشگیری کنند .

بهترین زمان مصرف قرص آهن در بارداری شب ها چند ساعت بعد از شام و قبل از خواب شب می باشد . فقط باید دقت کنید نزدیک زمان مصرف مکمل آهن از لبنیات و انواع نوشیدنی ها مانند چای و قهوه استفاده نکنید چون مانع جذب حداکثری آهن می شوند .

بهترین زمان مصرف قرص آهن در دوران پریودی

یکی از دلایل وجود کم خونی در خانم ها خونریزی های شدید دوران پریودی است اگر شما هم جزو خانم هایی هستید که در دوران قاعدگی خود خونریزی شدیدی دارید ( اگر کمتر از ۲ ساعت مجبور هستید پد بهداشتی خود را عوض کنید خونریزی شما شدید است ) حتما نیاز هست که در این دوران از مکمل آهن و اسید فولیک استفاده کنید . حتی خیلی از متخصصین زنان به خانم هایی که دچار کم خونی هستند توصیه می کنند مصرف قرص آهن را در این دوران افزایش دهند .

حتی اگر شما کم خونی ندارید می توانید جهت پیشگیری از کم خونی فقط در زمان پریود خود از قرص آهن با دوز حدود ۳۰ میلی گرم استفاده کنید .

اما بهترین زمان مصرف قرص آهن در زمان پریود مثل بقیه مواردی که صحبت کردیم صبح ناشتا نیم ساعت قبل از صبحانه است چون آهن با معده خالی جذب بهتری دارد اما اگر با خوردن قرص آهن دچار عوارض گوارشی می شوید بهتر است آن را شب قبل از خواب با یک لیوان پر آب میل کنید .

زمان مصرف قرص آهن و کلسیم چگونه باید باشد ؟

اگر همزمان برای شما هم قرص آهن تجویز شده است و هم مکمل کلسیم باید آنها را با فاصله از هم استفاده کنید زیرا کلسیم و آهن جلوی جذب یکدیگر را در بدن می گیرند . مثلا شما می توانید مکمل کلسیم خود را عصر هنگام با میان وعده عصر خود مثلا با میوه یا شیر میل کنید و آهن خود را شب قبل از خواب استفاده کنید تا جذب هر کدام به بهترین شکل انجام شود .

سایر تداخلات غذایی قرص آهن چه هستند ؟

برای افزایش جذب آهن ، سعی کنید از یک ساعت قبل تا ۲ ساعت بعد از مصرف مکمل آهن از مواد غذایی زیر استفاده نکنید :

نتیجه گیری :

کم خونی فقر آهن معمولا در دختران نوجوان و خانم ها در سنین باروری به دلایل شرایط خاص فیزیولوژیکی مثل خونریزی ماهیانه و بارداری و شیردهی شایع است و تا زمانی که این بیماری شدت نیابد معمولا علائمی ندارد .

برای درمان کم خونی فقر آهن ضمن مصرف منابع غذایی غنی از آهن باید از قرص آهن هم استفاده شود . بهترین زمان مصرف قرص آهن به صورت ناشتا است چون جذب آهن در حضور مواد غذایی در معده کاهش می یابد اما به دلیل ایجاد مشکلات گوارشی در صورت مصرف این مکمل به صورت ناشتا بهتر است آن را ۲-۳ ساعت بعد از غذا ، ترجیحا بعد از شام و با یک لیوان پر آب میل کنید .

چنانچه با مصرف قرص آهن دچار عوارض گوارشی می شوید با دکتر خود مشورت کنید تا نوع مکمل شما را تغییر دهد .