روماتیسم چیست؟ انواع، علائم و روش تشخیص ساده

در جهان صنعتی امروز، بیماریهای روماتیسمی بیش از هر گروه دیگری از بیماریها بر افراد تاثیر میگذارند. در واقع یک سوم افراد حاضر در همه گروههای سنی، در طی زندگی خود تحت تاثیر این بیماریها قرار میگیرند. روماتیسم، طیف گسترده ای از عارضه ها را دربرمیگیرد؛ از التهاب موضعی یک مفصل یا ناحیه مشخصی از بدن گرفته (مثل گرفتگی شانه) تا عارضه هایی که در مفاصل و عضلات عمومیتر به وجود میآیند، بیماریهای روماتیسمی، شامل بیش از 200 بیماری مختلف میشوند که از انواع آرتریتها گرفته تا پوکی استخوان و بیماریهای بافت همبند سیستمیک را دربرمیگیرند و معمولا استخوان ها، غضروف ها ، تاندون ها ، رباط ها، چشم و قلب را تحت تاثیر قرار میدهد. در ادامه به بررسی 4 نوع از روماتیسم و علائم آن پرداختیم.

عواملی که احتمال ابتلا به روماتیسم را افزایش می دهند

  • ژنتیک
  • فاکتورهای محیطی
  • جنسیت
  • سن
  • مصرف سیگار

برخی از افراد از جمله افرادی که ژن PTPN22 را حمل می کنند، زنان، آمریکایی های آفریقایی تبار و اسپانیایی­ها بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری روماتیسمی قرار دارند.

انواع روماتیسم و علائم آن

1- رماتیسم مفصلی

بیماری روماتیسم مفصلی جزو دسته ای از بیماری های انسان است که به آنها بیماری های خود ایمنی یا اتو ایمیون Autoimmune disease میگویند. در روماتیسم مفصلی سیستم ایمنی به سلول های بدن بخصوص سلول های سینوویوم Synovium cells بعضی از مفاصل حمله کرده و موجب تغییراتی در آنها میشوند. سینوویوم لایه ای از سلول ها است که سطح درونی کپسول مفصلی را فرش میکنند و موجب ترشح مایع مفصلی ( مایع سینوویوم) میشوند. تاثیر آنتی بادی ها بر سلول های سینوویوم موجب میشود سلول های این لایه افزایش پیدا کرده و در نتیجه لایه سینوویال ضخیم، متورم و همچنین ملتهب شود.

علائم روماتیسم مفصلی

گرمی، تورم و حساس به لمس شدن مفاصلکاهش وزن
خشکی مفاصلقرینه بودن مفاصل
خستگیالتهاب در اطراف تاندون ها
تبکم خونی

2- روماتیسم قلبی

روماتیسم قلبی نوعی بیماری مزمن قلبی است. این عارضه به دو صورت کوتاه مدت (حاد) و بلند مدت (مزمن) رخ می‌دهد. همانطور که می دانید علت این بیماری، تب روماتیسم است. در این بیماری یک یا تعدادی دریچه قلبی را تحت تأثیر قرار میگیرد و موجب التهاب قلب میشود. از عارضه هیای این بیماری اسنداد جریان خون بر اثر تنگی و التهاب دریچه های قلب است. هر فردی در هر سنینی این بیماری را ممکن است داشته باشد. شیوع این بیماری در کودکان زیر ۱۴ سال بیشتر بوده و معمولاً از یک گلو درد ساده شروع می‌شود.

علائم روماتیسم قلبی

درد قفسه سینهمشکل تنفسی در هنگام دراز کشیدن
تپش قلبورم کردن بدن
نفس نفس زدن هنگام فعالیت فیزیکیاحساس غش و ضعف

3- روماتیسم چشمی

التهاب یک یا چند لایه در چشم را گویند که التهاب بافت میانی چشم به نام یووئیت شناخته می شود. شیوع روماتیسم چشمی در جهان و از جمله ایران نسبتاً بالا بوده و می توان به عنوان سومین بیماری مهم چشمی آن را قلمداد نمود. روماتیسم چشمی را می توان به عنوان طیف گسترده ای از بیماری ها دانست. بیماری یووئیت گاه ممکن است به صورت یک حمله حاد، بدون کوچکترین پیش زمینه ظاهر شود. شایان ذکر است که علت روماتیسم چشمی می تواند به دلیل عوامل عفونی یا غیر عفونی باشد. همچنین مسئله ژنتیک یا قومیت نیز در رابطه با این بیماری تأثیر دارد.

علائم روماتیسم چشمی

درد عمیق چشم به صورت یکطرفه و گاه حتی دو طرفهکاهش دید و تاری دید
وجود قرمزی در چشمحساسیت به نور
وجود اجسام شناور در نواحی بیناییریزش اشک از چشم

4- روماتیسم ستون فقرات

اسپوندیلیت آنکیلوزان (AS) و یا روماتیسم ستون فقرات، نوعی آرتروز التهابی مزمن ، ناتوان کننده و دردناک است که ستون فقرات را درگیر می‌کند. عوامل مختلفی خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند ، از جمله برخی عوامل خاص ژنتیکی و محیطی. مردان و افراد بالغ جوان تا میانسال نیز بیشتر احتمال دارد به این بیماری مبتلا شوند. فعالیت بدنی و ورزش برای درمان موثر روماتیسم ستون فقرات بسیار مهم است. فعالیت بدنی می‌تواند وضعیت بدنی و دامنه حرکتی ستون فقرات فرد را تقویت کرده و همچنین به جلوگیری از خشکی و درد ستون فقرات کمک می‌کند.

علائم روماتیسم ستون فقرات

درد و خشکی و سفتی کمرخستگی
درد باسناحساس درد در شب
التهاب مفاصلگرفتگی در صبح

تشخیص روماتیسم

سابقه پزشکی: پزشک، در مورد سوابق پزشکی فرد و خانواده اش و همچنین در مورد علائم اخیر و فعلی بیمار (مثل درد، حساسیت، سفتی مفاصل، مشکل در حرکت) از او سوالاتی می پرسد.

معاینه فیزیکی: پزشک، هر مفصل را بررسی می کند تا علائم حساسیت، تورم، گرم شدگی، درد یا محدودیت حرکت را پیدا کند. تعداد مفاصلی که مشکل پیدا کرده اند و الگوی محل قرارگیری آنها، ابتلا یا عدم ابتلا به روماتیسمی را نشان می دهد. به عنوان مثال، در شخصی که مبتلا به این بیماری است، مفاصل هر دو طرف بدن دچار مشکل می شوند.

آزمایش خون: آزمایش خون، میزان التهاب را اندازه گیری کرده و نشانگرهای زیستی مانند آنتی بادی های (پروتئین های خون) مرتبط با روماتیسمی را مشخص می سازند.

آنتی بادی ها: مثبت بودن نتیجه آزمایش Anti-CCP، نشانه قوی تری برای ابتلا به این بیماری است. البته آنتی بادی های Anti-CCP فقط در 60 تا 70 درصد از افراد مبتلا به این بیماری مشاهده شده اند و ممکن است حتی قبل از بروز علائم نیز در فرد وجود داشته باشند.

عکس برداری: عکسبرداری با اشعه ایکس، با امواج فراصوت (اولتراسوند)، یا تصویربرداری با روش رزونانس مغناطیسی (MRI)، جهت مشاهده آسیب های که به مفاصل وارد شده، انجام می گیرد. از جمله این آسیب ها می توان به ساییدگی – از دست رفتن استخوان در مفصل – و باریک شدن فضای مفصل اشاره کرد.

9 تا از بهترین داروهای گیاهی برای درمان روماتیسم

رژیم غذایی کنترل کننده روماتیسم

  • اسید فولیک: اسفناج، کلم، نخود، عدس، نخود فرنگی، پرتقال، نان و غلات غنی شده
  • کلسیم : محصولات لبنی، ماهی ساردین و سالمون کنسرو شده، بادام، کلم بروکلی، کلم پیچ و آب پرتقال و غلات غنی شده
  • ویتامین D : زرده تخم مرغ، ماهی سالمون، ماهی تن، ماهی ساردین، میگو، قارچ، غلات و شیر سویا، شیر بادام و شیر جوی دوسر
  • اسیدهای چرب امگا-3: ماهی های چرب مثل ماهی تن و سالمون، دانه های کتان ، گردو، فندق، بادام، بادام هندی، پسته، روغن گردو، سویا و دانۀ گندم

تغییر سبک زندگی

  • برای مثال افسردگی از مشکلاتی است که معمولا با رماتیسم مفصلی مرتبط است. بنابراین تلاش کنید با درمان افسردگی دردهای مفصلی را کاهش دهید.
  • برای بیدار شدن و به تخت‌خواب رفتن زمان ثابت و معینی در نظر بگیرید و حتی در روزهای تعطیل آن را رعایت کنید.
  • از خوردن و نوشیدن به خصوص نوشیدنی‌های کافئین‌دار یا الکلی بعد از ساعت ۷ شب خودداری کنید.
  • از تلویزیون، کامپیوتر و سایر وسایل الکترونیکی در تخت‌خواب و یا نزدیک به زمان خواب استفاده نکنید.
  • نگهداری وزن در محدوده‌ی طبیعی (شاخص توده‌ی بدنی بین ۱۹ تا ۲۵) می‌تواند به مدیریت بهتر درد رماتیسم مفصلی منجر شود.
  • از درد و شرایط خودتان با خانواده و دوستان صحبت کنید آنها می‌توانند برای کنترل و کنار آمدن با آن به شما کمک کنند.
  • ورزش کمک می‌کند قدرت ماهیچه‌ها، بنیه، تعادل بدن، احساس خود ارزشمندی و اعتماد ‌به ‌نفس در شما افزایش پیدا کند. پیاده‌روی، شنا، ایروبیک در آب، نرمش و حرکات کششی و دوچرخه ثابتبه کاهش دردهای روماتیسمی کنترل میکند.
  • برای کاهش درد رماتیسم مفصلی و ستون فقرات از کمپرس سرد و گرم به تنهایی یا به تناوب استفاده کنید.
  • هنگام رانندگی، صندلی را جلوتر بکشید و زانوها را خم کنید. حتما زانوها بالاتر از لگن قرار بگیرند. راست بنشینید و دستها را روی فرمان قرار دهید.
  • تشک استاندارد، اطمینان حاصل کنید که تخت خواب شما دارای تشک خوب و مناسبی است.
  • هنگام نشستن، یک پا را بالاتر از پای دیگر قرار دهید. وقتی میخواهید چیزی را از روی زمین بردارید، همیشه به جای خم کردن کمر، زانوهایتان را خم کنید.
  • هنگام بلند کردن اجسام، کمر را راست نگه دارید و همیشه با خم کردن زانوها اقدام به بلند کردن اجسام کنید. اگر وزن جسمی بیش از حد زیاد است و نمیتوانید به راحتی کنترلش نمایید، هرگز آن را بلند نکنید.
  • هنگام خرید یا سفر، مقدار باری که با هر دست حمل میکنید، با دست دیگر برابر باشد.

یک داروی روماتیسم: آمپول پیروکسیکام – عوارض، طرز مصرف اصولی

دیدگاهتان را بنویسید