رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

820f14bfa3894bbea84050f35662b24e - رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

یکی از مراحل مهم زندگی، دوره نوجوانی می باشد که بسیار برای هر فرد سرنوشت ساز می باشد. در این دوره بدن فرد دچار تغییراتی می شود که شامل تغییرات جسمی، روحی و اجتماعی می باشد. از تغییرات این دوران می توان به  تغییر هورمون های بدن اشاره کرد که منجر به برخی تغییرات جسمی می شود. این تغییرات شامل افزایش قد و وزن ، عضلانی شده در پسر ها و شروع دوران قاعدگی در دختران است. ازآنجا که همه افراد الگوی رشد یکسانی ندارند و برخی دیرتر و برخی زودتربه سن بلوغ می رسند، این اختلالات در افراد متفاوت می باشند. یکی از موارد مهم رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ می باشد. در این مطلب سعی شده تا با ارائه راهکارهای مناسب به افرد کمک شود تا این دوران را بهتر پشت بگذارند و بتوانند رشد بهتری داشته باشند.

دلایل اهمیت تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

1- با رشد و تکامل سریع، بدن بیشتر نیازمند مواد مغذی می باشد.

2- طی این دوران شیوه زندگی دچار تغییرات می شود. طی تغییرات ایجاد شده شیوه زندگی نیز دچار تغییر می شود که نهایتا منجر به تغییر عادت غذایی می شود.

3- شرایطی مانند فعالیت های شدید ورزشی و یا کم تحرک بودن و سایر تغییرات، سبب تغییرات میزان نیاز نوجوانان به مواد غذایی می شود.

میزان انرژی مورد نیاز نوجوانان بسته به سن و جنس آنها تغییرمی کند، ولی باتوجه به تفاوتهای فردی، بهترین معیار برای تعیین کالری مورد نیاز مصرفی فرد باید بر اساس وزن ، قد و میزان فعالیت فرد باشد.

تغذیه در دوران نوجوانی: انرژی و مواد غذایی مورد نیاز

در حالیکه میزان تقاضا برای بیشتر مواد غذایی شبیه به سایر گروه‌های سنی است، اما برخی مواد غذایی وجود دارند که نوجوانان بیشتر به آن‌ها نیاز دارند تا نیازهای این دوره از افزایش رشدشان برآورده شود، برای مثال کلسیم. نیاز به بسیاری از ویتامین‌ها و مواد معدنی دیگر در این دوره در مقایسه با کودکان بیشتر می‌باشد. این میزان تقاضا بین دختران و پسران متفاوت است، برای مثال پسران نیاز به پروتئین بیشتری در مقایسه با دختران دارند زیرا بطور کلی درشت‌تر هستند و توده‌ی بدون چربی بدن آنها بزرگ‌تر است. اطلاعات موجود درباره‌ی رشد فرزندان در این مرحله‌ی سنی به این اشاره دارد که جهش رشد معمولاً در حدود ۵/۱۲ سالگی در دختران و ۱۴ سالگی در پسران به اوج خود می‌رسد.

تغذیه در دوران نوجوانی: وزن سالم

با اینکه بدست آوردن انرژی و مواد غذایی کافی برای نوجوانان جهت رشد آن‌ها مهم است، اما برخی افراد بیشتر از آنچه که نیاز دارند تغذیه می‌کنند و در نتیجه دچار اضافه وزن یا چاقی می‌شوند بویژه در صورتی که غیر فعال باشند. برخی از نوجوانان تلاش می‌کنند تا وزن خود را از طریق روش‌های نامناسب مانند صرف‌نظر کردن از وعده‌های غذایی یا حذف کردن مواد مغذی که فکر می‌کنند چاق کننده باشند از رژیم غذایی خود، کنترل کنند. یک رژیم غذایی محدود بویژه رژیمی که فاقد تمام گروه‌های غذایی است می‌تواند منجر به کمبود مواد مغذی و بروز مشکلاتی در ادامه زندگی شود. نوجوانان مبتلا به مشکلات وزنی ممکن است به منظور اطمینان حاصل کردن از اینکه الگوی غذایی آن‌ها برای رشدشان کافی است، نیاز به مشاوره تخصصی با متخصص تغذیه داشته باشند.

تغذیه در دوران نوجوانی: فعالیت جسمی

حفظ فعالیت فیزیکی در طول دوران نوجوانی به این معنی است که خطر بروز بیماری‌های مزمن در مراحل بعدی زندگی می‌تواند کاهش پیدا کند. انجام فعالیت‌های جسمی پر فشار در سنین بلوغ از اهمیت بسزایی برخوردار است زیرا می‌تواند به افزایش توده استخوانی کمک کند که تاثیرات طولانی مدتی بر سلامت استخوان‌ها دارد.

نمونه‌هایی از فعالیت‌های جسمی با شدت متوسط عبارتند از:

  • پیاده‌روی به سمت مدرسه یا دانشگاه
  • پیاده‌روی همراه با سگ
  • استفاده از اسکوتر
  • اسکیت
  • دوچرخه‌سواری بر روی زمین همواریا زمین‌ با ناهمواری‌های کم

image - رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

تغذیه در دوران نوجوانی: درشت مغذی های مورد نیاز نوجوانان

پروتئین ها

میزان مصرفی با میزان رشد ارتباط مستقیم دارد و میزان آن بسته به قد فرد متفاوت می باشد. کمبود پروتئین می تواند منجر به کاهش سرعت رشد و حتی تاخیر در بلوغ شود. همانطور که کمبود آن منجر به مشکل می شود مصرف زیاد آن می تواند عوارضی چون اختلال سوخت و سازکلسیم و افزایش نیاز به آب و موارد دیگر را ایجاد کند.میزان مورد نیاز بین 20 تا 25 درصد کالری روزانه باشد

کربوهیدراتها

کربو هیدارتها مواد اولیه و پایه ای برای تامین انرژی هستند که بیشترین میزان انرژی بدن را تامین می کنند. میزان کالری که از مصرف کربو هیدارتها تامین می شود باید بین 50 تا 55 درصد  باشد.

چربی ها

طبق گفته متخصصان تغذیه بهتر است حداکثر میزان کالری چربی 30% باشد که از این 30 درصد باید نهایتا 10% چربی اشباع باشد.

تغذیه در دوران نوجوانی: املاح و ویتامین های مورد نیاز نوجوانان

vitamine1 1030x761 - رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

کلسیم

نیاز به کلسیم در دوره نوجوانی بیش از دوران کودکی می باشد زیرا در این دوران اسکلت فرد رشد می کند و اگر فرد به طور طبیعی آنها را دریافت نکند باید آنها را از طریق مکمل دریافت کند.

آهن

در دوران بلوغ به علت اینکه حجم خون افزایش می یابد و میزان ماهیچه های بدن افزیش می یابد به همین نسبت میزان آهن مورد نیاز افزایش می یابد. این میزان در پسران در دوران بلوغ بیشتر می شود ولی بعد از بلوغ میزان نیاز آن کمتر از دختران می باشد.

روی

عنصرروی یک عنصر مهم می باشد، زیرا در فعالیت آنزیمهای زیادی نقش دارد. همچنین طی بررسی هایی مشخص شده کمبود این عنصر با بروز جوش های پوستی درارتباط است.

ویتامین B6

این ویتامین در ساخت آمینواسیدها نقش دارد و همراه با افزایش میزان پروتئین نیاز بدن افزایش می یابد. ویتامین B6 جز ویتامین های حساس به حرارت می باشد و در طی پخت غذا میزان زیادی از آن از بین می رود. به همین دلیل توصیه می شود از منابع مهمی چون غلات و لوبیا و مغزها و برخی میوه ها بیشتر استفاده شود.

فولات

یکی از ویتامین های مهم و مورد نیاز برای بدن فولات می باشد که بسیاری از نوجوانان در خطر بالایی از لحاظ عدم دریافت توانایی فولات قرار دارند زیرا با افزایش سنتز سلولی و افزایش رشد و بلوغ جنسی میزان نیاز به فولات بالا می رود . طی تحقیقات و شواهد دریافت فولات در بین نوجوانان کمتر از میزان توصیه شده می باشد. این کمبود در دختران بیشتر دیده شده است.فولات نیز جزویتا مین های است که در برابر حرارت حساس است و در طی پخت طولانی از بین می رود. به همین دلیل باید با فرهنگ سازی درست، مصرف میوه و سبزیجات را در بین نوجوان افزایش داد. از منابع این ویتامین می توان به قارچ و سبزیجات برگ سبز، جگر، گوشت و سیب زمینی و جبوبات اشاره کرد.

ویتامین B12

این ویتامین در فرآورده های حیوانی یافت می شود و مصرف آن همراه با فولات جهت رشد سلولی توصیه می شود. منابعی که حاوی این ویتامین هستند شامل جگر، شیر، تخم مرغ، ماهی و پنیر و … می باشند.

ویتامین C

این ویتامین که نام دیگر آن اسید آسکوربیک می باشد وظایف مهمی در تشکیل پروتئین هایی چون کلاژن، عملکرد سلولهای  و فعالیت آنتی اکسیدانی بر عهده دارد. یکی از دلایل مهم کاهش این ویتامین در بدن کشیدن سیگار می باشد. منابع حاوی ویتامین C شامل میوه و سبزیجات  می باشد.

ویتامین A

نقش ویتامین A  در بهبود بینایی، تولید مثل و تمایز سلولها و عملکرد سیستم ایمنی می باشد. به همین دلیل این ویتامین جز مهم ترین ویتامین ها برای بدن می باشد. میزان مورد نیاز برای نوجوانان باید با افراد بزرگسال یکسان باشد. جگر، شیر و هویج ، کدو ، و میوه های زرد رنگ  منابع غنی از ویتامین A هستند.

ویتامین D

این ویتامین در حفظ کلسیم و فسفر بدن برای بهبود عملکرد سلولها نقش مهمی دارد. نقش دیگر آن کنترل عملکرد ماهیچه ای و عصبی می باشد.  نیازمندی افراد بسته به اینکه چه میزان در معرض نورآفتاب قراردارند متفاوت است. از موادی که شامل این ویتامین می باشند می توان به روغن ماهی، خامه، کره و تخم مرغ و جگر اشاره کرد.

ویتامین K

این ویتامین نقش مهمی در فرآیند های انعقاد خون دارد که با داشتن یک رژیم غذایی مناسب می توان به سادگی آن رابرای بدن تامین کرد بدون اینکه نیازی به مصرف مکمل ها باشد. ویتامین K به وفور درکلم، کلم بروکلی و برگهای کاهو … به وفور یافت می شود.

ویتامین E

ویتامین E از آن جهت بسیار مهم است که خاصیت آنتی اکسیدانی دارد یعنی در پیشگیری از سرطان ها نقش مهمی دارند. منابع غذایی این ویتامین شامل بادام، ذرت، بادام زمینی و زیتون و  روغن آفتاب گردان می باشد.

از سایر ترکیبات غذایی می توان به فیبرها اشاره کرد که وظیفه مهمی در عملکرد روده ها دارند و در پیشگیری از سرطان روده و پانکراس و بیماریهای قلبی و پیشگیری از دیابت نوع دوم نقش دارند. همچنین مصرف فیبر سبب کاهش میزان کلسترول خون و قندخون می شوند.

تغذیه در دوران نوجوان: میزان مواد غذایی ضروری توصیه شده برای نوجوانان

mediterranean2 - رژیم غذایی و تغذیه در دوران نوجوانی و بلوغ

1 ـ گروه نان و غلات: روزانه 11ـ9 واحد

یک واحد نان برابر است با 1 برش نان بربری یا سنگک به اندازه یک کف دست
برابر است با 4 برش نان لواش به اندازه یک کف دست
یک واحد از برنج و ماکارونی پخته شده برابر است با نصف لیوان

2 ـ گروه شیر و لبنیات: روزانه 3 واحد یا بیشتر .

یک واحد از شیر و ماست برابر است با یک لیوان / یک واحد از پنیر برابر است با 45ـ30 گرم / یک واحد از کشک برابر است با یک چهارم لیوان / یک واحد از دوغ برابر است با 2 لیوان

3 ـ گروه میوه ها: روزانه 3 تا 4 واحد

1 واحد میوه برابر است با 1 عدد میوه متوسط / برابر است با یک‌دوم تا سه‌چهارم لیوان آب میوه / برابر است با یک‌چهارم لیوان میوه خشک

4 ـ گروه سبزی‌ها: روزانه 4 تا 5 واحد

یک واحد سبزی برابر است با 1 لیوان سبزی خام / برابر است با نصف لیوان سبزی پخته / برابر است با یک عدد سیب‌زمینی متوسط

5 ـ گروه گوشت و جانشین‌های آن: روزانه 2 تا 3 واحد

یک واحد گوشت برابر است با 2 تا 3 تکه خورشتی (90ـ60 گرم) گوشت قرمز، ماکیان و ماهی پخته شده / 30 گرم گوشت برابر است با یک عدد تخم مرغ یا نصف لیوان حبوبات پخته یا 2 قاشق غذاخوری از مغزهای پسته و فندق و گردو و …

تغذیه در دوران نوجوانی: مشکلات ناشی از تغذیه ناسالم

1 ـ کم‌وزنی و لاغری که بیش‌تر ناشی از تصور غلط نوجوانان از تناسب اندام است و به دنبال آن بعضی اقدام به رژیم سخت و خودسرانه می‌کنند که سلامت آینده آنان را به خطر می‌اندازد. بویژه در دختران که دوران مهم بارداری و شیردهی را به دنبال دارند، این مسئله ممکن است باعث قاعدگی نامنظم و یا عدم قاعدگی آنها شود. همچنین در تولید مثل و باروری آنها تداخل کند.

2ـ اضافه وزن و چاقی که اغلب در اثر کمی‌تحرک و فعالیت بدنی، استفاده مداوم از تلویزیون و رایانه و نیز رژیم‌های غلط غذایی و مصرف زیاد تنقلات، نوشابه‌ها و غیره است.

3 ـ کم‌خونی ناشی از فقرآهن که یکی از مشکلات شایع تغذیه‌ای به ویژه در دختران در این سنین است که بر رشد جسمی‌، ذهنی و سیستم ایمنی آنها اثر سوء ‌دارد. کم‌خونی در این دوران در اثر افزایش نیاز (به دلیل رشد)، استفاده از رژیم‌های غذایی فقر غذایی، آلودگی‌های انگلی و آلودگی‌های محیطی (مانند ذرات ریز سرب معلق در هوا) به وجود می‌آید.

4 ـ بی‌اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی منجر به سوء تغذیه می‌شود و نیاز به اصلاح رفتار خواهد داشت. در کنار آن مشاوره تغذیه‌ای ضروری است.

5ـ آکنه (جوش صورت) که مشکل ۸۰% نوجوانان است بیشتر تحت تاثیر عوامل هورمونی، استرس، فازهای قاعدگی و ژنتیک رخ می‌دهد. استفاده از مواد غذایی مانند مغزها در بروز آن تاثیر زیادی ندارند. مطالعات نشان داده است که ارتباطی قوی بین دریافت غذا و بروز آکنه وجود ندارد. اما ارتباط آن با کمبود دریافت مواد مغذی مانند ویتامین ای و روی شناخته شده است.

توصیه‌های تغذیه‌ای

برنامه غذایی نوجوانان باید شامل ترکیبی از غذاهای مختلف در گروه‌های اصلی غذایی باشد.

سه وعده اصلی غذایی با تاکید بر مصرف صبحانه و دو میان وعده توصیه می‌شود. در میان وعده‌ها به جای استفاده از مواد غیرمغذی و بعضا کالری‌زا مثل نوشابه‌ها، چیپس، کیک‌ها از مواد غذایی مغذی مانند شیر، نان، پنیر، خشکبار، میوه‌ها و مغزها استفاده شود.

جهت پیشگیری از کم وزنی و لاغری از انجام هر گونه رژیم خودسرانه به شدت خودداری شود و تحت نظر متخصصین تغذیه اقدام شود. جهت پیشگیری از اضافه وزن و چاقی ضمن توصیه به فعالیت های روزانه استفاده از یک رژیم غذایی صحیح و متعادل تحت نظر متخصص تغذیه ضروری است.

به منظور بهره مندی از رژیم غذایی آنلاین دکتر رویا خادمیان بر روی لینک زیر کلیک کنید:

رژیم غذایی اینترنتی

دیدگاهتان را بنویسید