نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

phosphorus22724074 M edited - نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

فسفر از نظر فراوانی در بدن ، پس از کلسیم است. در بدن حدود 800 گرم فسفر وجود دارد که حدود 85 درصد آن در استخوان‌ها و دندان‌ها به صورت فسفات کلسیم یا به طور دقیق‌تر به صورت مشتق فسفات کلسیم یعنی کلسیم هیدروکسی آپاتیت یافت می‌شود و بقیه آن در بافت‌های نرم مانند ماهیچه‌ها و سایر اندام‌های داخلی است. در این مقاله به اختصار به معرفی و نقش فسفر در سلامت بدن ، علایم کمبود فسفر و عوارض کمبود فسفر می‌پردازد.

نقش فسفر در سلامت بدن

فسفر علاوه بر شرکت در فیزیولوژی استخوان، در تشکیل آدنوزین ‌تری فسفات (ATP) نقش داشته و همچنین در اسیدهای نوکلئیک یافت می‌شود که جزئی از سلول‌ها را تشکیل می‌دهند و با ساخت پروتئین‌های بدن و انتقال خصوصیات ارثی ارتباط دارند. آدنوزین تری فسفات (ATP) یک نقش کلیدی در فرآیندهای پیچیده‌ای که توسط آن‌ها، بدن با اکسیداسیون مواد غذایی انرژی کسب می‌کند به عهده دارد. فسفر در متابولیسم چربی‌ها و پروتئین یک جزء ضروری محسوب شده و یون‌های فسفر موجود در خون به حفظ ثبات PH در حدود 4/7 کمک می‌کنند.

140409101844 - نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

بنابراین به طور اجمال برخی از نقش‌های فسفر در بدن شامل موارد زیر می‌باشد:

  • تنظیم اسیدیته خون
  • ذخیره و انتقال انرژِی
  • تقسیم سلولی و تولید مثل
  • موجود در پروتئین‌های بدن
  • جزئی از ساختمان مولکول‌های وراثتی موجود در سلول‌های بدن (RNA و DNA)

نکته مهم

برای جذب بهتر کلسیم، برقراری نسبت متعادل میان این عنصر و فسفر دریافتی ضروری است. به طور مثال شیر مادر بهترین نسبت را از این نظر داشته و به همین دلیل نیز کلسیم شیر مادر بالاترین جذب را برای شیرخوار دارا می‌باشد. همچنین توصیه سنتی وجود داشته «که پنیر (منبع غنی از کلسیم و ضعیف از فسفر) همراه گردو (منبع غنی از فسفر و ضعیف از کلسیم) مصرف شود.» شاید توجیه توصیه تا حد زیادی به برقراری نسبت مناسب بین کلسیم و فسفر دریافتی مربوط بوده است.

phosphorusinfo - نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

مقدار نیاز بدن به فسفر

مقدار مورد نیاز 700 تا 1200 میلی گرم در روز است.

کمبود فسفر

کمبود فسفر در انسان نادر است ولیکن در اثر مصرف بعضی داروها جذب فسفر کاهش می یابد مثل آنتی اسیدهایی که برای معده درد تجویز می شود ، ( مثل ئیدروکسید آلومینیوم ) و در طولانی مدت موجب کمبود فسفر می گردند ، البته در افرادی که مبتلا به هیپرپاراتیروئیدیسم ( بزرگ شدن غده پاراتیروئید) هستند و در کودکان نارس احتمال کمبود فسفر وجود دارد. علائم کمبود فسفر از اختلال در عمل ATP انرژی زا شروع می شود. در اثر کمبود فسفر ، اختلال عصبی، اسکلتی ، خونی و کلیوی به جود خواهد آمد. سالمندان و بانوان یائسه متوجه باشید که شما نیاز بیشتری به فسفر دارید تا مبتلا به پوکی استخوان نشوید.

عوارض کمبود فسفر

مغز و سیستم عصبی از نظر فسفر غنی بوده و هیچ‌گونه خطری از جهت کمبود فسفر برای بدن وجود ندارد (مگر در شرایط قحطی‌زدگی). از جمله عوارض کمبود فسفر در بدن شامل نارسایی تنفسی، عدم توانایی تشکیل ATP و نارسایی رشد می‌باشد.

دامنه وسیعی از نشانه های عصبی میتواند در زمره علایم کمبود فسفر قرار گیرد :

  • تحریک پذیری
  • خستگی
  • تشویش و نگرانی
  • ضعف
  • بی حسی
  • اختلالات حسی
  • اختلال در تکلم (دیس آرتری)
  • بلع دشوار (دیس فاژی)
  • دو بینی
  • گیجی
  • تشنج و کما

تداخل های احتمالی

موارد زیر می تواند به کمبود فسفر کمک کند:

ـ آلبومین شامل آنتاسید

ـ آهن

ـ منیزیوم

ـ ناکافی بودن ویتامین D

مواد غذایی غنی از فسفر

فسفر بیشتر در منابع حیوانی موجود است . گوشتهای گاو و گوسفند ، ماکیان و ماهی که غنی از پروتئین هستند دارای فسفر زیادی می باشند . یعنی در حقیقت هر جا پروتئین هست ، فسفر زیادی یافت می شود. لبنیات، حبوبات مثل عدس ، دانه هایی مثل بادام و تخم مرغ نیز محتوی فسفرهستند.

2016 MayJune Protein WebExclusive 1500x1000 - نقش فسفر در سلامت بدن، علایم کمبود فسفر و منابع غذایی دارای فسفر

مقدار فسفر در بعضی از مواد غذایی

در جدول زیر برخی مواد غذایی که حاوی فسفر می‌باشند بیان شده است:

منابع غذایی حاوی فسفر                        (میلی‌گرم)

مغز دانه آفتاب‌گردان(30 گرم)                    350

جگر گاو پخته(30 گرم)                              30

شیر کم چربی(یک لیوان)                         275

گوشت کم چربی پخته(100 گرم)               285

عدس پخته(نصف لیوان)                           160

ماکارانی و پنیر (یک فنجان)                       322

پنیر (30 گرم)                                       216

سوپ نخود سبز (یک فنجان)                     216

بادام (یک فنجان)                                  184

میگو (2عدد بزرگ)                                 137

و منابع دیگر حبوبات پخته خصوصاً لوبیا سیب زمینی، تخم مرغ، نان
سبوس دار و بعضی سبزیجات دیگر هستند.

دیدگاهتان را بنویسید